Zaprzeczenie ojcostwa wg nowych zasad

Grażyna Tomanek        18 lipca 2019        Komentarze (0)

Zmiany w kodeksie rodzinnym

Temat zmian w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym nie schodzi ostatnio z pierwszych stron mediów. Głównym tematem są oczywiście alimenty natychmiastowe oraz obowiązkowe posiedzenia mediacyjne w sprawach rozwodowych. Postaram się w najbliższych dniach wrócić do tych kwestii, w szczególności odnośnie zagrożeń, jakie upatruje w nowych rozwiązaniach.

Tymczasem w dniu 26 czerwca rząd skierował do sejmu kolejny projekt zmian w kodeksie rodzinnym, który na wprowadza rewolucyjne zmiany dotyczące zaprzeczenia ojcostwa.

Według projektu mężczyźni będą mieli więcej czasu na wystąpienie z pozwem o zaprzeczenie ojcostwa.

Zaprzeczenie ojcostwa po staremu

Przypomnę, że  jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Przepis ten reguluje tzw. domniemanie ojcostwa i co do zasady nie ulegnie od zmianie.  Tłumaczenie  tego zapisu  oznacza, że  jeżeli dziecko urodziło się w trakcie małżeństwa albo w ciągu 300 dni od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, mąż matki wpisywany jest automatycznie do aktu urodzenia jako ojciec.

W takiej sytuacji, jeżeli mąż matki nie jest ojcem biologicznym dziecka, powinien wystąpić z powództwem o zaprzeczenie swojego ojcostwa.

Według obecnie obowiązujących przepisów termin do wniesienia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa wynosi  6 miesięcy od dnia, w którym mężczyzna dowiedział się o urodzeniu dziecka. Ostatnie zdanie jest szalenie istotne i sprowadza się do tego, że jeśli mężczyzna w ciągu 6 miesięcy od dnia w którym dowiedział się o przyjściu na świat dziecka nie wystąpił z pozwem o zaprzeczenie, nie może tego zrobić później.

Tymczasem nagminne są sytuacje, kiedy mężczyzna wie o urodzeniu dziecka, nie ma jednak pojęcia że nie jest jego ojcem.  Przecież nikt ,,na wszelki wypadek” nie będzie robił badań genetycznych dziecka. Kiedy po jakimś czasie mężczyzna odkrywa, że w okresie poczęcia żona współżyła z innym partnerem, z reguły jest za późno na odkręcanie sprawy ojcostwa. Jeżeli mąż matki dziecka dowie się, że nie jest ojcem dziecka w terminie późniejszym aniżeli 6 miesięcy od czasu kiedy dowiedział się o fakcie urodzenia dziecka, nie ma możliwości zaprzeczenia ojcostwa.

Pamiętam klienta, który przyszedł do mnie zrozpaczony ponieważ żona poinformowała go, że nie jest ojcem dziecka po upływie 6 miesięcy od porodu. Sprytna małżonka celowo ,,przeczekała” z tą radosną informacją. Niestety, nie mogliśmy wystąpić o zaprzeczenie ojcostwa. W tamtym przypadku, na szczęście, udało się przekonać prokuratora, aby wystąpił o zaprzeczenie ojcostwa. Prokurator może bowiem wystąpić z takim pozwem w każdym czasie, o ile uzna że jest to zgodne z dobrem dziecka. Ponieważ dziecko było jeszcze bardzo małe i nie nawiązała się więź emocjonalna z ojcem, nasz plan się powiódł. Jednak w większości przypadków prokurator uznaje, że nie leży w interesie dziecka zaprzeczanie ojcostwa. W szczególności nie leży w interesie dziecka pozostawanie bez alimentów i środków utrzymania, jakie dotychczasowy tata płaci. Interes rzekomego ojca nie podlega ochronie. I to ma się zmienić.

Zaprzeczenie ojcostwa po zmianach

Obecna zmiana wprowadzana w art. 64 krio jest wręcz rewolucyjna.

Dzień, w którym mężczyzna dowiedział się, że nie jest ojcem dziecka wyznacza początek biegu terminu do wystąpienia z pozwem o zaprzeczenie ojcostwa (a nie dzień w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka).

Termin na wystąpienie z pozwem został przedłużony do jednego roku (z 6 miesięcy).

Można oczywiście zastanawiać się, jak ustalić moment, w którym mężczyzna dowiaduje się, że nie jest ojcem dziecka.

Według mnie najbardziej przekonywująca jest wersja, że dopiero z chwilą zapoznania się z wynikami badań genetycznych można mieć pewność o pochodzeniu dziecka. Do tego momentu możemy mówić jedynie o ewentualnych wątpliwościach dotyczących pochodzenia dziecka.

Należy dodać, że wystąpienie z pozwem o zaprzeczenie ojcostwa nie będzie możliwe po uzyskaniu przez dziecko pełnoletności.

Projekt ustawy o zmianie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wpłynął do Sejmu w dniu 26 czerwca 2019 roku, w dniu 02 lipca 2019 roku został skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu sejmu.

Ustawa wejdzie w życie po 30 dniach od ogłoszenia.

Jak rozpocząć rozwód?

Grażyna Tomanek        25 czerwca 2019        Komentarze (0)

Kiedy problemy w małżeństwie stają się nie do zniesienia i zaczynasz myśleć o rozwodzie, zadajesz sobie milion pytań, a przede wszystkim to jedno: jak rozpocząć rozwód?

Wbrew pozorom odpowiedź na pytanie jak rozpocząć rozwód jest kluczowa, ponieważ błędy popełnione na tym etapie mogą zaważyć na wyniku postępowania. Rozmowy z zaufanymi osobami pomagają w podjęciu decyzji związanych z rozwodem. Pamiętaj jednak, że podobnie jak Ty, rodzina czy przyjaciele mogą kierować się emocjami, co nie sprzyja podejmowaniu wyważonych decyzji. W takich sytuacjach dobrze jest zasięgnąć porady specjalisty, który poza tym, że zna się na prawie rodzinnym, postara się ocenić Twoją sytuację realnie i obiektywnie.

Pamiętaj również, że Twoja sytuacja nie jest identyczna jak przyjaciela, który rozwodził się niedawno. Twój małżonek nie jest jego/jej małżonkiem co oznacza, że będzie dyktował swoje warunki i miał swoje oczekiwania. Podejmowane kroki i decyzję jak rozpocząć rozwód należy dostosować do Twoich indywidualnych okoliczności. Znajdź adwokata, który wytłumaczy Ci konsekwencje prawne rozwodu, a potem wspólnie poszukacie odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.

Czy mogę wyprowadzić się przed rozwodem?

Czasem lepiej będzie zostać pod wspólnym dachem, a innym razem wprost przeciwnie, wyprowadzić się. To zależy od wielu okoliczności takich jak przyczyny rozpadu związku oraz od tego, czy ustalasz winę w rozwodzie.

Niezwykle istotna będzie aktualna sytuacja dzieci oraz ich stosunek do rozwodu rodziców. W pewnych okolicznościach wyprowadzka będzie koniecznością, ale w innych może okazać się nienaprawialnym błędem. Opuszczenie małżonka może  być uznane za zerwanie pożycia, ale może też być ucieczką przed tyranią w domu. Jeżeli pożycie zostało zerwane wcześniej, wyprowadzka nie powinna mieć znaczenia dla oceny, który z małżonków jest winny za rozpad. Tylko aby podjąć tą decyzję należy właściwie ocenić, czy pożycie faktycznie zostało już zerwane i kiedy.

Kiedy dzielić majątek

Czy podział majątku przeprowadzić przed rozwodem, po rozwodzie a może w trakcie?

Każdy przypadek wymaga innego rozwiązania. Bywa, że lepiej jest ,,kuć żelazo póki gorące”, a innym razem lepiej jest rozłożyć sobie zadania na etapy. Obawa o majątkowe status quo po rozwodzie z reguły jest bardzo silna i często determinuje decyzje związane z rozstaniem. Nazbyt wygórowane żądania mogą skończyć się jak w bajce o rybaku i złotej rybce.

Z drugiej strony nie możesz dać się zastraszyć i rezygnować ze swoich praw do majątku. Dlatego uważam, że negocjacje dotyczące podziału majątku są jedną z najtrudniejszych kwestii okołorozwodowych, a zatem wymagają czasu, cierpliwości i doświadczenia.

Rozwód z winą czy bez?

Sens prowadzenia procesu związanego z ustaleniem winy zależy od tego, co możesz w ten sposób osiągnąć. Należy zastanowić się, czy masz szanse na alimenty, czy zebrałeś istotne dowody na winę współmałżonka. Nikt nie jest dobrym adwokatem we własnej sprawie. Możesz poznać zasady prawne, ale trudno będzie Ci obiektywnie ocenić sytuację, w której się znalazłeś. Wydaje Ci się, że masz rację, ale emocje z reguły zaburzają sposobność obiektywnego spojrzenia na problem.

Należy też ocenić, czy masz wystarczające dowody aby udowodnić winę małżonka. Bywa, że rozwód bez ustalania winy jest większą wartością aniżeli długotrwały i bolesny proces, który zrujnuje Twoją psychikę.

Jak napisać pozew o rozwód?

Opisywać ze szczegółami konflikt małżeński czy ograniczyć się do przysłowiowej już ,,różnicy charakterów”.

Pozew o rozwód nie może być zbyt lakoniczny. Należy wybrać istotne okoliczności, które muszą znaleźć się w pozwie. Jeżeli napiszesz za dużo, możesz tego żałować. Pamiętam pismo swojego przeciwnika, który w sprawie rozwodowej opisywał okoliczności, które skrupulatnie wykorzystałam przeciwko niemu w sprawie o podział majątku. Jeśli chcesz poznać więcej zaleceń na temat pozwu, możesz  zajrzeć do mojego wpisu Jak napisać pozew o rozwód.

Jak się przygotować do rozwodu?

Czy przed rozwodem konieczna będzie pomoc detektywa? Usługi agencji detektywistycznej nie należą do tanich, dobrze jest więc mieć pewność, że nie wyrzucisz pieniędzy w błoto. Mam tu na myśli zarówno samą decyzję o zleceniu usług, jak i wybór konkretnej agencji. Niektóre czynności możesz wykonać sam albo wykazać zeznaniami świadka.

Z kolei jeżeli popełniono przestępstwo, konieczne będzie zawiadomienie organów ścigania.

Potem musisz podjąć decyzję, które z posiadanych dowodów zawnioskować przed sądem. Konieczność przesłuchania przez sąd kilkunastu świadków oraz zwrócenia się do licznych instytucji może wydłużyć proces na wiele lat. Lepiej ograniczyć wnioski do tych naprawdę istotnych. Wskazówki dotyczące materiału dowodowego umieściłam we wpisie Co może być dowodem w sprawie ?

Jak długo trwa rozwód?

Na to pytanie z całą pewnością nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Tempo rozpoznawania spraw zależy nie tylko od sądu okręgowego, w którym się rozwodzisz (najdłużej w Warszawie i dużych aglomeracjach), ale również od konkretnego sędziego i terminów jakie wyznacza.

Oczywiście kolejnym czynnikiem warunkującym długość postępowania jest obszerność materiału dowodowego, który trzeba przeprowadzić. Możliwe jest jednak uzyskanie rozwodu na pierwszej sprawie, jeżeli stanowiska stron są zgodne. Uważam, że w wielu przypadkach negocjacje przedsądowe pozwalają zaoszczędzić czas, a przede wszystkim nerwy na sali sądowej.

***

Przeczytaj koniecznie:

Jak napisać apelację od rozwodu?

Grażyna Tomanek        03 lutego 2019        2 komentarze

Apelacja od rozwodu nie musi być tak problematyczna, jak się wydaje. Wnosi się ją do tego sądu, który wydał zaskarżony wyrok. W przypadku rozwodu apelację składasz do sądu okręgowego.

Podobnie jak każde pismo procesowe, apelacja od rozwodu powinna zostać złożona w dwóch egzemplarzach. Trzeci radzę zachować dla siebie.

Jeżeli wysyłasz pismo pocztą, musisz to zrobić listem poleconym. Nadanie listem poleconym umożliwia wykazanie, że nie przekroczyłeś terminu dla złożenia odwołania. Możesz również złożyć apelację w biurze podawczym sądu okręgowego.

Apelacja od rozwodu – jaki jest termin do jej złożenia?

Termin jest różny w zależności od tego, czy złożyłeś wniosek o uzasadnienie wyroku czy nie.

Pierwsza opcja: po ogłoszeniu wyroku nie domagasz się jego uzasadnienia, tylko składasz apelację. W takiej sytuacji termin do złożenia apelacji od wyroku wynosi 21 dni. Po złożeniu przez Ciebie apelacji, sąd I instancji sporządzi uzasadnienie wyroku i pozostawi je w aktach.

Druga opcja: sąd ogłasza wyrok, a Ty w terminie 7 dni składasz wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Wniosek o uzasadnienie wyroku jest bezpłatny. Oczekiwanie na doręczenie wyroku statystycznie wyniesie od 2 do 4 tygodni.

Od dnia doręczenia Ci wyroku z uzasadnieniem rozpoczyna bieg 14 dniowy termin na złożenie apelacji.

Moim zdaniem lepiej jest wybrać opcję drugą i domagać się doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Po analizie uzasadnienia będziesz mógł skuteczniej polemizować ze stanowiskiem sądu I instancji.

Apelacja od rozwodu: co zrobić jeśli przekroczyłem termin do jej wniesienia?

Jeżeli nie zachowałeś terminu do wniesienia apelacji, możesz złożyć apelację razem z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia apelacji. We wniosku o przywrócenie terminu powinieneś uzasadnić swoje opóźnienie i wykazać, że nie było one przez Ciebie zawinione. Wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć najpóźniej w ciągu tygodnia od ustania przeszkody, która uniemożliwiła Ci wniesienie apelacji.

Czy apelacja podlega opłacie?

Wniesienie apelacji podlega takiej samej opłacie jak wniesienie pozwu. W sprawie o rozwód opłata od apelacji wynosi 600,00 złotych. Jeżeli byłeś zwolniony od kosztów sądowych na etapie postępowania przed sądem I instancji, zwolnienie to obejmuje również wniesienie apelacji. Jeżeli wcześniej nie korzystałeś ze zwolnienia od kosztów sądowych, możesz złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów w zakresie wpisu od apelacji. Wniosek o zwolnienie od kosztów musisz uzasadnić swoją trudną sytuacją materialną.

Który sąd rozpoznaje apelację?

Jak już pisałam apelację wnosisz do sądu, który wydal zaskarżony wyrok. Jednak ocena, czy wyrok ten był słuszny, należy do sądu wyższej instancji. Sąd okręgowy sprawdza, czy apelacja została wniesiona w terminie, czy jest opłacona oraz czy nie ma innych braków formalnych. Po skompletowaniu akt, Twoja apelacja zostanie wysyłana do sądu wyższej instancji. Sądem właściwym do rozpoznania apelacji od rozwodu jest sąd apelacyjny.

Jak napisać apelację?

Na wstępie apelacji podaj, który punkt wyroku zaskarżasz. Możesz oczywiście zaskarżyć całość wyroku, ale możesz nie zgadzać się tylko z jednym punktem, np. dotyczącym wysokości alimentów. Napisz dlaczego nie zgadzasz się z zaskarżonymi punktami wyroku. Osobiście uważam, że jeśli język prawniczy jest Ci obcy, to lepiej się nim nie posługiwać. Napisz zarzuty tak, aby były zrozumiałe, dlaczego nie zgadzasz się z wyrokiem.

W apelacji możesz powołać nowe dowody tylko wówczas, gdy ich powołanie przed sądem I instancji nie było możliwe. Przykładowo możesz powołać świadka, który wcześniej przebywał za granicą albo którego adresu nie znałeś wcześniej; możesz też przedstawić dokument, którego nie mogłeś uzyskać na wcześniejszym etapie postępowania.

Jeżeli w czasie od złożenia pisemnej apelacji do wyznaczenia terminu rozprawy przed sądem apelacyjnym zaistniały nowe okoliczności, możesz przedstawić kolejne dowody na rozprawie. Często potrzeba przedłożenia nowych dowodów występuje, gdy przedmiotem zaskarżenia są alimenty, a Twoja sytuacja materialna uległa zmianie.

Nie ma potrzeby abyś do apelacji ponownie dołączał dokumenty, które składałeś już przed sądem okręgowy. Jeżeli chcesz się na nie powołać wystarczy wskazać, że złożyłeś je wraz z pismem z określonego dnia lub na rozprawie.

Podczas pisania apelacji możesz wykorzystać również moje uwagi odnośnie błędów pozwu rozwodowego.

Jak długo czeka się na rozpoznanie apelacji?

Na terenie apelacji katowickiej od złożenia apelacji w sądzie okręgowym do terminu rozprawy w sądzie apelacyjnym mija około 12 miesięcy. Biuro obsługi interesantów powinno udzielić Ci informacji, jaki jest czas oczekiwania na rozprawę w Twoim sądzie apelacyjnym.

Czy dziecko decyduje z kim zamieszka po rozwodzie ?

Grażyna Tomanek        21 stycznia 2019        Komentarze (0)

 Prawa dziecka w świetle polskich przepisów

Orzeczenie rozwodu pociąga za sobą konieczność rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. W takich sytuacjach pojawia się pytanie, czy sąd uwzględnia wolę dziecka z kim chce zamieszkać po rozwodzie, czy też kieruje się innymi przesłankami? Jeśli tak, to od jakiego wieku dziecko może decydować o sprawach dla niego istotnych?

Według polskich przepisów (art. 216(1) kpc) sąd wysłucha dziecko, jeżeli stan jego zdrowia oraz stopień dojrzałości na to pozwala. Użycie kryterium ,,dojrzałości” pozwala sądowi na wysłuchanie dziecka niemal w każdy wieku. 

Jak wygląda słuchanie dziecka?

W sprawie rozwodowej teoretycznie dziecko ma możliwość wypowiedzenia swojego zdania w trzech momentach:

  • podczas wywiadu kuratorskiego,
  • w czasie badania psychologicznego (OZSS),
  • w ramach wysłuchania przez sąd.

Każda z tych sytuacji rządzi się innymi prawami.

Podczas wywiadu kuratora, który przeprowadzany jest w miejscu zamieszkania dziecka, kurator powinien porozmawiać z dzieckiem o jego aktualnej sytuacji oraz zapytać, z kim chce zamieszkać po rozwodzie. Jeżeli sytuacja wychowawcza dziecka wzbudzi obawy kuratora, powinien on zasygnalizować je sądowi ze wskazaniem o konieczności ewentualnego przeprowadzenia opinii w OZSS. 

Badanie w OZSS obejmuje rodziców i dzieci. W wyniku kilkugodzinnych badań biegli wydają opinię. Wnioski końcowe zawarte w opinii mogą mieć decydujące znaczenie dla decyzji podjętej przez sąd.

Jeżeli strony o to wnioskują lub jeśli sąd sam widzi taką potrzebę, może zarządzić wysłuchanie dziecka. Wysłuchanie ma formę rozmowy sędziego z dzieckiem bez obecności innych osób. Wysłuchanie dziecka zawsze dotyczy okoliczności związanych z wykonywaniem władzy rodzicielskiej, relacji dziecka z rodzicami oraz innymi członkami rodziny.

Wysłuchanie to nie przesłuchanie

Pamiętaj, że wysłuchanie dziecka nie jest tożsame z jego przesłuchaniem w charakterze świadka. Dziecko występujące w charakterze świadka zeznaje na inne okoliczności ważne w sprawie rozwodowej np. związane z ustaleniem winy za rozpad pożycia małżeńskiego.

We wpisie ,,czy dziecko może być świadkiem” znajdziesz więcej informacji na temat możliwości przesłuchiwania dziecka w charakterze świadka, a o innych dowodach w sprawie rozwodowej przeczytasz tu.

Prawo dziecka w świetle orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Poszanowanie prawa dziecka do decydowania o swoim losie znaleźć można w  orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W ostatnim orzeczeniu Trybunał uznał, że odmowa przekazania trzynastoletniego dziecka pod pieczę ojca dlatego, że dziecko nie chciało z nim zamieszkać, nie stanowiła naruszenia prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego ojca. Ojciec dziecka domagał się wydania dziecka spod opieki dziadków, gdzie dziecko przebywało od paru lat. Dziewczynka nie wyraziła jednak woli zamieszkania z ojcem i deklarowała, że chce pozostać u dziadków. Po sprawdzeniu, że dziadkowie zapewniają wnuczce odpowiednie warunki wychowawcze i materialne rosyjski sąd oddalił żądanie ojca.

Europejski Trybunał Praw Człowieka nie dopatrzył się w orzeczeniu rosyjskiego sądu naruszenia prawa ojca do poszanowania  życia prywatnego i rodzinnego.

Trybunał orzekł nadto, że ojciec poprzez brak starań o zachowanie więzi emocjonalnej z córką sam przyczynił się do ich osłabienia. (Khusnutdinov i X. przeciwko Rosji – wyrok ETPC z dnia 18 grudnia 2018 roku, skarga nr 76598/12)

Cytowane orzeczenie potwierdza, że polskie sądy powinny respektować prawo małoletniego do współdecydowaniu o swoich sprawach w szczególności tak istotnych jak to z kim zamieszka po rozwodzie.

Alimenty, czy wygasają automatycznie?

Grażyna Tomanek        16 stycznia 2019        Komentarze (1)

Alimenty pomiędzy rodzicami i dziećmi

W dotychczasowym stanie prawnym  zasądzone na rzecz dzieci alimenty  nie wygasają automatycznie. Jeżeli w przeszłości zapadł wyrok, na podstawie którego zostałeś zobowiązany do płacenia alimentów, to aby wyeliminować go z obrotu prawnego musisz wystąpić do sądu z pozwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Tutaj doradzałam jak uchylić alimenty na dorosłe dziecko.

Kiedy powinieneś wystąpić z pozwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego?

  1. Jeśli dziecko przeszło pod Twoją opiekę.
  2. Gdy dziecko stało się samodzielne albo ma ku temu możliwości ale ich nie wykorzystuje (np. ukończyło naukę i może podjąć zatrudnienie).

Obecnie przepisy nie uzależniają uchylenia obowiązku alimentacyjnego od kryterium wieku tylko od oceny czy dziecko może utrzymać się samodzielnie.

Powyższa sytuacja ma ulec zmianie po uchwaleniu nowelizacji  kodeksu rodzinnego. Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Sprawiedliwości alimenty wygasną automatycznie po ukończeniu przez dziecko 25 roku życia. Wyjątkiem będą sytuacje gdy dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność, wobec których obowiązek będzie istniał nadal bez względu na ich wiek.

Prace nad zmianami Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego trwają już dwa lata i nie wiadomo kiedy wejdą w życie. Projekt zakłada również wprowadzenie alimentów natychmiastowych, o czym ministerstwo mówi od dawna a co nadal pozostaje w sferze planów.

Alimenty między małżonkami

W tej dziedzinie nie planuje się żadnych zmian. Alimenty nie wygasają automatycznie i tak pozostanie. Szczegółowe informacje dotyczące obowiązku alimentacyjnego pomiędzy byłymi małżonkami zawarłam w swoim wpisie pt.: Jakie alimenty od byłego małżonka.